Yenileniyor
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
%0.03
BIST 1,408
%0.63
Dolar 8.06
%0.69
Euro 9.67
%1.34
Altın 460.38
REKLAM

Hibrit Savaş YAHUDİLİKTE AİLE HAYATI

144 defa okundu kategorisinde, 11 Şub 2021 - 23:36 tarihinde yayınlandı

Hibrit Savaş
Hibrit Savaş
YAHUDİLİKTE AİLE HAYATI
On Üçüncü Bölüm
H. Ali ÖZDEMİR
Yahudilikte dünya hayatı muharref Tevrat’a göre düzenlenmiştir. Bir Yahudi’nin doğumundan ölümüne kadar devam eden hayatına Talmut kurallarına göre tan- zim edilmiş emir ve yasaklar getirilmiştir. Yahudi inancına göre kadın ve erkek ilişkileri tamamen evlilik kurumu içinde yer almaktadır. Tanrı, seçilmiş millet(!) olarak İsrail oğulları ile ahit yapmış, tanrının çoğalma ve çocuk yapma emirlerini yerine getirerek “seçilmiş millet” olma saflığını korumak üzere İsrail oğullarına mensup kadınlarla evlenmelerini emretmiştir. Evlilik dışındaki her türlü ilişki kitapta yasaklanmış ve cezai yaptırımlar öngörülmüştür. Yahudi aile hukuku Talmut kitabında anlatılmıştır. Talmut’un tefsirini yapan rabbani Yahudiler aile hukuku anlayışını Tanah kitabında toplamışlardır. Sözlü ve gelenekselleşmiş ku- ralları ifade etmek için kullanılan kaynak ise Halakhah olarak derlenmiştir.
/ Siyaset / 1323 32

Bir Yahudi çocuğu doğduğu zaman ilk fırsatta babası sinagogda kutsama törenine katılır. Baba, sinagogda Tevrat okuyarak haham tarafından kut- sanır. Doğumda kız bebek olmuşsa kutsama töre- ninde adı konulur. Erkek bebeklerin adı sünnet (Brit Mila = Sünnet Sözleşmesi) törenlerinde ko- nur. Sünnet sözleşmesi, dindar bir Yahudi doktor tarafından yapılmalıdır. Dindar olmayan bir dok- tor tarafından yapılan sünnet, haham tarafından kutsanmış olsa bile geçerli bir Brit Mila değildir.
Kızlar 12, oğlanlar 13 yaşına geldikleri zaman Ya- hudi dininin gereklerini yerine getirme sorumlu- luğunu yüklenirler. Kızlar küçük yaşlarda evlene- bilirler. Talmut’a göre kız çocuklarının evlenme yaşı 3 olarak belirlenmiştir. Oğlanların 20 yaşına kadar evlenmesi gerekir. Evlenmeyenler ruhen ek- siktirler. Evlilik ruhların birleştirilmesi olduğun- dan bekâr Yahudi ruhen tam bir insan değildir.
ABD’de eyaletlerin 27 sinde çocuk yaşta evlen- meler yasal olarak serbest bı-
rakılmıştır. Sadece Yahudiler
değil, Hıristiyan ve Müslüman
ailelerinin çocukları da 12-18 yaş arasında, küçük yaşta evlendiri- lebiliyorlar. Nikâh salonlarında yapılan törenlerde ailelerine “evlenmek istemiyorum” diye ağlayan küçük kız çocuklarının gözyaşları arasında nikâhları kı- yılıyor. Bu işin ekseriyeti tecavüz olaylarının sonucunda uygulan- maktadır. Kiliselerde tecavüze uğrayan kızların mecburi ve zo- raki evliliklerinin göz yaşartıcı hikâyeleri insanlığın yüz karası olarak tarihe yazılmaktadır.
YAHUDİ DÜĞÜNLERİ
Yahudi düğünleri yüzyıllardır
Yahudi dininin gereklerine uygun olarak ve Yahu- di neslinin devamı için titizlikle ve önem verilen törenlerdir. Yahudi düğün törenlerinde kullanı- lan merasimler nikâh öncesi ve nikâh sonrası ya- pılan işler olarak düzenlenmiştir. Nişan (erusin) ve evlenme (nisuin) merasimlerinde hupa altında yüzük takılması, 7 kutsamanın okunması, ketuba verilmesi ve tabak, bardak kırılması olarak yapıl- maktadır. Dört ayak üstünde veranda çadırına benzeyen yapıya hupa denilmektedir.
Düğünler dince kutsal sayılan günlerde ve bay- ramlarda yapılmaz. Gelin için beyaz gelinlik kulla- nılır. Hazırlanan çeyizler sergilenerek teşhir edilir. Bir de kına gecesi düzenlenir.
Yahudi aileleri bir araya gelerek nişan ve düğün işlerinin nasıl yapılacağını belirlerler. Kız ve oğla- nın ne zaman evleneceklerini, evliliğin şartlarını belirleyen bir belge (şiduhin) imzalarlar.
Yahudi düğünleri çağrı (aufruf-ofruf ) törenleri ile başlar. Düğün töreninden önceki şabat gününde damat Sinagog’ta Tora okuyarak tebrikleri kabul eder. Düğün öncesinde mikve denilen kar ve yağ- mur sularından oluşan havuz içine girmek (tevila) sureti ile ve dualarla ruhen temizlenme merasimi yapılmaktadır. Bu temizlenme Hıristiyanlardaki vaftiz veya Müslümanlıkta gusül yerine geçen bir iştir.
Düğün törenleri gelin ve damadın anne ve ba- balarının, yakınlarının hazır bulunduğu tören ile nişan (erusin) ve düğün bir arada evlenme (nisu- in) merasimlerine dönüşmüştür. Kızların yaşları küçük ise anne ve babaları karar verip, nişan sü- resini kısa tutarak, nişan ve düğün bir arada (ki- duşin) yapılmaktadır. Nişanda yüzük takma işlemi yapılır. Sonra ketuba denilen evlilik kontratı iki şahitle birlikte imzalanır ve genelde yüksek sesle okunur. Ketuba aile sicilini oluşturan önemli bel-
gedir. Ketubanın zayii halinde yeniden bir akit düzenlenmek mecburidir. İsrail’de ketubanın bir nüshası hahamlıkta saklanır. Evliliğin dini belgesi ketubadır. Yahudilerin yaşadıkları ülkele- rin kendi medeni kanunlarında geçen evlilik kurallarına göre nikâh kıyılması gerekmektedir. Bu ülkelerde hukuken evliliğin geçerli olması için kanunların ön gördüğü nikâh işleminin yapılması gerekmektedir. Tö- ren sonunda gelin ve damadın anneleri tarafından cam veya porselen tabak kırılır. Yahudi- lerin evlilik ve düğün törenleri önemlidir. Dini kurallara göre yapılmayan bir evlilik Yahudi- likte dinen geçerli değildir.
BOZULAN AİLE HAYATI
Aile hayatının mutlu ve dertsiz olduğu bir ülke bulmak mümkün değildir. Aile hayatının bozuk ve hastalıklı olduğu toplumlarda problemi çöze- cek girişimlerin yetersiz kaldığı görülmektedir. Aile hayatını kuran ve çalıştıran insandır. Her in- sanda hatalı davranma ihtimali her zaman vardır. Problemsiz bir dünya henüz bulunmamıştır. İnsan ömrü mutluluğu arama mücadelesi ile geçmekte- dir. Çağımızda yeni kurulan aile tiplerinde gele- neklerin, dini inançların, genel ahlakın vb. kural- ların işlemediği, sosyal sistemlerin gereği olarak daha hürriyetçi ölçülerin geliştiği görülmektedir. Tarihi kaynakların incelenmesi göstermiştir ki, Hıristiyanlık ve Yahudilik’te aile hayatı toplumun beklentilerine yeterli ve tutarlı bir kaynak olma- mıştır. Bunun sonucu olarak batı dünyasında ay- dınlanma çağı diye ifade edilen Rönesans ve re-
Yahudi soyundan olmayanlar Yahudi inancına göre bu milletten sayılmıyor. Yahudi dinini kabul ederek Yahudi gibi yaşayanlar Yahudi olamıyorlar. Kabul edilen dini inanış ne olursa olsun, Yahudi olmak için bir Yahudi soyundan olmak gerekiyor.
/ Siyaset / 1323 33

form hareketleri ile aile hayatı da yeniden gözden geçirilmiştir. Hürriyetçi ve yerelci anlayışlara göre hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bu hürriyetçi anlayışın sonucunda evlilik dışı ilişkiler, partner yaşam ilişkileri, geç evlilikler aile hayatının bozul- duğunu gösteren kurumlaşmalardır. Aile mese- lelerini çözemeyen batılı sistemlerde, evlilik dışı doğumlar, çok sayıdaki boşanmalar, zinalar, gayri ahlaki ilişkiler sosyal hayatın kalesi olan aile ha- yatını yıkmaktadır. Aile hayatını kuran sosyal sis- temler ile heretik arayışlar, biraz Hıristiyan olmak, biraz Yahudi olmak, biraz da Müslüman olmak çözüm değildir. Bundan çıkacak sonuç; sağlıksız ve parçalanmış bir toplumdur. Sosyal düzenlemeler ile dini kurallar arasında meydana gelen çatışma ortamında her iki kurala bağlı bir hayat kurulmaya çalışılmaktadır.
Müslüman aile Hıristiyan’ın bayramını kutluyor. Yahudiler zaten yaşadıkları Diaspora hayatında diğer dinlerin kutsal günlerinde de etkinlikte bu- lunmaktadırlar. Yıllardır Amerikan eğitiminde bu dinlerarasılık (interfaith) ve ailelerarasılık (inter- family) eğitim de uygulanmaktadır. Din adamları ve eğitimcilerin Washington DC’de ders verdiği kürsünün adı (Interfaith Families Project of Gre- ater Washington)dur. Bu kür-
süde Hıristiyan ve Yahudilerin karşılaştırmalı ortak eğitimi uygulanmaktadır. Bu uygulama dindar toplum olma ülküsünü ortadan kaldırmaktadır. Daha çok ateizme yönelen ilişkileri körüklemektedir.
Yahudi soyundan olmayanlar
Yahudi inancına göre bu millet-
ten sayılmıyor. Yahudi dinini ka-
bul ederek Yahudi gibi yaşayan-
lar Yahudi olamıyorlar. Kabul
edilen dini inanış ne olursa olsun, Yahudi olmak için bir Yahudi soyundan olmak gerekiyor. Yahudi dininin tatbik edilmediği ülkelerde yaşayan Yahu- dilere Diaspora yaşamı denilmektedir.
1 Temmuz 2019 da İsrail parlamentosunda ko- nuşan Eğitim Bakanı Rafi Peretz Diasporadaki, özellikle ABD’deki Yahudilerin başka soylarla yaptıkları evlilikler nedeni ile asimilasyona uğra- yan Yahudilerin son 70 yılda 6 milyon olduğunu söylemiştir. Yahudi soyunun asimilasyonu olarak değerlendirilen yanlış evlilikleri ikinici Holokost (Nazilerin yaptığı katliam) olarak nitelendirmek- tedir. İsrail Din İşleri Bakanlığı da yayınladığı bil- dirilerde; ABD’de yaşayan Yahudilerin % 66’sının, Avrupa’da yaşayan Yahudilerin % 80’inin Yahudi olmayanlarla evlendiklerini ve asimilasyona uğra- dıklarını ifade etmiştir. Hitlerin yaptığı Holokost’ta 3 milyon erkek, 2 milyon kadın ve 1 milyon çocuk olmak üzere 6 milyon Yahudi’nin katledildiği soy
kırım olayı yaşanmıştır.
YAHUDİLİKTE BOŞANMA
Yahudiliğin Tevrat hukuku dünyada sadece İsra- il’de uygulanmaktadır. Talmut kanunlarında aile hukuku hükümlerine göre kadın ve erkek ilişki- lerinde eşitlik yoktur. Boşanmış bir kadının ko- casından boşanma belgesi (get) alması gerekiyor. Boşamış koca get belgesini vermediği zaman dul kadın (aguna) başkasıyla evlenemez. Evlenmesi yasaklanmış kadına aguna denir. Boşamış kocanın get belgesi vermediği durumlarda, kadın zincirlen- miş ve yalnızlığa mahkûm edilmiş (aguna) oluyor. Get belgesine sahip olmayan bir kadın başkası ile evlenirse Yahudi inancına göre zina yapmış olmak- tadır. Bu nedenle yüzlerce dindar Yahudi kadınla- rı boşanma zincirine mahkûm edilmiştir. İsrail mahkemelerinden boşanmış erkeklerin get belge- si vermesi konusunda karar vermemesi halinde yaptırım uygulanmaktadır. Get belgesinde “bütün erkeklere müsaitsin” yazdığından aguna kadının evlenmesi serbest bırakılmış olur. Mahkeme kara- rını uygulamayan erkeklere yaptırımlar arasında, banka hesaplarına el konulması, kredi kartlarının iptal edilmesi, ehliyetine el konulması, para cezası
ve hapis cezaları uygulanabil- mektedir. İsrail mahkemeleri- nin kararları İsrail dışında bu- lunanlara uygulanma imkânı vermediğinden, get belgesi ver- meyen erkekler yurt dışında ya- şamayı tercih etmektedirler. Bu- nun sonucu olarak İsrail dışında binlerce dul tutsak yaşamlarına devam etmektedirler.
İsrail’de evlenemeyecek kişile- rin listesi hahamlık kayıtlarında toplanmaktadır. 2017 yılı kayıt-
larına göre 6.878 İsrail Yahudi kadınları kara listeye alınmış ve evlenemiyorlar. İsrail’de evlenecek Ya- hudilerin hahamlıktan izin almaları gerekmekte- dir. Boşadığı bir kadının bir başkasıyla evlenmesi halinde, boşamış kişinin onunla tekrar evlenmesi yasaklanmıştır. Yahudi hukuku, halakhah Yahudi- lerin, Yahudi soyundan olmayanlarla evlenmesini yasaklamıştır. Halakhah’a göre Yahudi olmayan- larla evlenmek bir hayvanla ilişki kurma ile eşde- ğer kabul edilir.
YAHUDİ SOYLULUĞU VE EVLENME
Yahudilerin aile hayatı incelenirken İsrail’de ve İsrail dışında yaşayanlar olarak tasnif edilmelidir. İsrail yaşamında dini kuralara dayalı bir hayat ya- şanırken, diğer ülkelerde diaspora yaşamındaki uygulamalarda farklılıklar vardır. İsrail’de evlilik işlemleri dini esaslara göre düzenlenirken, dias- porada yaşanılan ülkenin yasa ve kurallarına göre yapılmaktadır. Ancak diaspora hayatında yasalar
/ Siyaset / 1323 34
Aile hayatının bozuk ve hastalıklı olduğu toplumlarda problemi çözecek girişimlerin yetersiz kaldığı görülmektedir. Aile hayatını kuran ve çalıştıran insandır.

dışında dini kuralların da tatbik edildiği görül- mektedir. Bekârlık Yahudi toplumunda övülen, takdir edilen bir davranış değildir. Evlenmemek Yahudilikte büyük günahtır.
Yahudi hayatında aile yapısını ve evlilik kuralla- rını yansıtan en önemli belge ketuba (mehir, evlilik sözleşmesi)dir. Yahudilikte ketubasız evlilik, zina fiili ile eş tutulmuştur. Yahudi evliliklerinde Tal- mut dönemi olarak adlandırılan MÖ’ki dönemler ile dinin yeniden yorumlanmasını yapan Rabbile- rin görüşlerine göre düzenlenen çağdaş dönemler olarak bazı farklılıklar görülmektedir. Rabbani Ya- hudiliğin çıkış tarihi MS 70 ile 640 tarihleri arasın- da gelişmiştir.
Yahudi evliliklerinin kuralları Talmut kitabında anlatılmıştır. Yahudi kavminin dini kurallara göre evlenmeleri dinin temeli olarak kabul edilmekte- dir. Hahamın onaylamadığı evlilik geçersiz ve zina sayılmıştır. Yahudi neslinin korunması ve çoğal- ması için evlenme merasimlerine önem verilmiştir. Irkın korunması ancak Talmut esaslarına göre ev- lilikle mümkündür. Yahudi soyundan olmayanlar Musevi dinini kabul etmiş ve uygulamış olsa da Ya- hudi olamazlar. Yahudi soyluluğu için en azından anne tarafının Yahudi soyundan olması gerekir. Bu nedenle Yahudiler diğer dinlere mensup olanlara kız vermezler. Yabancılarla evlenenler Yahudiliğe ihanet etmiş olacaklarından ölüm cezası verilebil- mektedir. Tarihi kaynaklara göre, evlilik nedeni ile öldürülen insanlar olmuştur. Hz. Yakup’un kızı Dina, Hivi Kabilesinin reisi Hamor’un oğlu Şekem ile ilişki kurarak evlenmek istemeleri karşısında, Şekem’in İsrail oğullarından olmamasından dola- yı evlenmesine izin verilmeyip öldürüldüğü Tev- rat’ın Tekvin bölümünde anlatılmaktadır.
Yabancılarla evlilik kurulmaması konusu, Kutsal kitabın Tesniye bölümünde anlatılmıştır: “Onlar- la hısımlık etmeyeceksin, kızını onların oğluna vermeyeceksin, onların kızını da oğluna alma- yacaksın. Çünkü o, senin oğlunu benim ardımca yürümekten saptıracak ve başka ilahlara kulluk
edecekler ve Rabb’ın öfkesi size karşı alevlenecek ve çabucak yok edecek.
(Tesniye:1-6)
“Rabbımıza hainlik etmek için ecnebi kadınlar al- makla, bütün bu büyük kötülüğü yaptığınıza yüz verelim mi?”
“Çünkü kendilerine ve oğullarına onların (Yahudi olmayanların) kızlarından aldılar ve mukaddes kavmin zürriyeti memleketlerin kavimleri ile ka- rıştı. Ve kızlarınızı onların oğullarına vermeyin ki ve onların kızlarını oğullarınıza almayın ki, ve onların selametini hiç aramayın ki, kuvvet bula- sınız.”
(Tevrat Nehemya Kısım: 9 – 13 )
Yahudi toplumunun milliyetçiliği, ırkçılığı ve aşırı dindarlığı; katı kuralları olan dini inanca da- yanmaktadır. Yahudi milleti ile tanrı arasında ahit yapıldığı ve İsrailoğullarının kutsandığı, Tanah’ta anlatılmaktadır. Yahudilik din anlayışı; tanrıya bağlılık ile ahide sadakattir. Tanrı “seçilmiş millet” olan İsrail oğulları ile ahit/anlaşma yaparak bazı bölgeleri de onlara yurt olarak vermiştir. Kutsanan Yahudi milletinin dünyaya hâkim olmak için ço- ğalması, her Yahudi’nin evlenmesi; dinin emridir (mitsva). Seçilmişlik, Hz. Âdem’den başlar. Nuh tufanından sonra insanlar yeniden çoğalmıştır. Nuh’a ilham edilen üstünlük, ondan sonra oğlu Sam’a ve Eber’e intikal etmiştir. Eber Hz. İbra- him’in dedesidir. Seçilmişlik Eber’den İbrahim’e ve sonra oğlu İshak’a geçmiştir. Nihayet Yakup’a ve İsrail’e intikal eden seçilmişlik Musa’nın önder- liği ile Mısır’dan çıkan İsrailoğulları Sina dağına vardıklarında Tanrı, Musa ile bir ahit yapmıştır. Yahudi inancına göre; bu ahitle İsrail oğulları sa- dece İsrail tanrısına itaat ederek Tora kanunlarına uymakla yükümlü kılınmışlardır. Bu suretle bütün milletlerden üstün bir ırk olmaları nedeni ile yer- yüzünde bolluk, zenginlik, bereket ve zafer içinde olacakları vaat edilmiştir.
(Devam edecek)
/ Siyaset / 1323 35AİLE HAYATI
On Üçüncü Bölüm
H. Ali ÖZDEMİR
Yahudilikte dünya hayatı muharref Tevrat’a göre düzenlenmiştir. Bir Yahudi’nin doğumundan ölümüne kadar devam eden hayatına Talmut kurallarına göre tan- zim edilmiş emir ve yasaklar getirilmiştir. Yahudi inancına göre kadın ve erkek ilişkileri tamamen evlilik kurumu içinde yer almaktadır. Tanrı, seçilmiş millet(!) olarak İsrail oğulları ile ahit yapmış, tanrının çoğalma ve çocuk yapma emirlerini yerine getirerek “seçilmiş millet” olma saflığını korumak üzere İsrail oğullarına mensup kadınlarla evlenmelerini emretmiştir. Evlilik dışındaki her türlü ilişki kitapta yasaklanmış ve cezai yaptırımlar öngörülmüştür. Yahudi aile hukuku Talmut kitabında anlatılmıştır. Talmut’un tefsirini yapan rabbani Yahudiler aile hukuku anlayışını Tanah kitabında toplamışlardır. Sözlü ve gelenekselleşmiş ku- ralları ifade etmek için kullanılan kaynak ise Halakhah olarak derlenmiştir.
/ Siyaset / 1323 32

Bir Yahudi çocuğu doğduğu zaman ilk fırsatta babası sinagogda kutsama törenine katılır. Baba, sinagogda Tevrat okuyarak haham tarafından kut- sanır. Doğumda kız bebek olmuşsa kutsama töre- ninde adı konulur. Erkek bebeklerin adı sünnet (Brit Mila = Sünnet Sözleşmesi) törenlerinde ko- nur. Sünnet sözleşmesi, dindar bir Yahudi doktor tarafından yapılmalıdır. Dindar olmayan bir dok- tor tarafından yapılan sünnet, haham tarafından kutsanmış olsa bile geçerli bir Brit Mila değildir.
Kızlar 12, oğlanlar 13 yaşına geldikleri zaman Ya- hudi dininin gereklerini yerine getirme sorumlu- luğunu yüklenirler. Kızlar küçük yaşlarda evlene- bilirler. Talmut’a göre kız çocuklarının evlenme yaşı 3 olarak belirlenmiştir. Oğlanların 20 yaşına kadar evlenmesi gerekir. Evlenmeyenler ruhen ek- siktirler. Evlilik ruhların birleştirilmesi olduğun- dan bekâr Yahudi ruhen tam bir insan değildir.
ABD’de eyaletlerin 27 sinde çocuk yaşta evlen- meler yasal olarak serbest bı-
rakılmıştır. Sadece Yahudiler
değil, Hıristiyan ve Müslüman
ailelerinin çocukları da 12-18 yaş arasında, küçük yaşta evlendiri- lebiliyorlar. Nikâh salonlarında yapılan törenlerde ailelerine “evlenmek istemiyorum” diye ağlayan küçük kız çocuklarının gözyaşları arasında nikâhları kı- yılıyor. Bu işin ekseriyeti tecavüz olaylarının sonucunda uygulan- maktadır. Kiliselerde tecavüze uğrayan kızların mecburi ve zo- raki evliliklerinin göz yaşartıcı hikâyeleri insanlığın yüz karası olarak tarihe yazılmaktadır.
YAHUDİ DÜĞÜNLERİ
Yahudi düğünleri yüzyıllardır
Yahudi dininin gereklerine uygun olarak ve Yahu- di neslinin devamı için titizlikle ve önem verilen törenlerdir. Yahudi düğün törenlerinde kullanı- lan merasimler nikâh öncesi ve nikâh sonrası ya- pılan işler olarak düzenlenmiştir. Nişan (erusin) ve evlenme (nisuin) merasimlerinde hupa altında yüzük takılması, 7 kutsamanın okunması, ketuba verilmesi ve tabak, bardak kırılması olarak yapıl- maktadır. Dört ayak üstünde veranda çadırına benzeyen yapıya hupa denilmektedir.
Düğünler dince kutsal sayılan günlerde ve bay- ramlarda yapılmaz. Gelin için beyaz gelinlik kulla- nılır. Hazırlanan çeyizler sergilenerek teşhir edilir. Bir de kına gecesi düzenlenir.
Yahudi aileleri bir araya gelerek nişan ve düğün işlerinin nasıl yapılacağını belirlerler. Kız ve oğla- nın ne zaman evleneceklerini, evliliğin şartlarını belirleyen bir belge (şiduhin) imzalarlar.
Yahudi düğünleri çağrı (aufruf-ofruf ) törenleri ile başlar. Düğün töreninden önceki şabat gününde damat Sinagog’ta Tora okuyarak tebrikleri kabul eder. Düğün öncesinde mikve denilen kar ve yağ- mur sularından oluşan havuz içine girmek (tevila) sureti ile ve dualarla ruhen temizlenme merasimi yapılmaktadır. Bu temizlenme Hıristiyanlardaki vaftiz veya Müslümanlıkta gusül yerine geçen bir iştir.
Düğün törenleri gelin ve damadın anne ve ba- balarının, yakınlarının hazır bulunduğu tören ile nişan (erusin) ve düğün bir arada evlenme (nisu- in) merasimlerine dönüşmüştür. Kızların yaşları küçük ise anne ve babaları karar verip, nişan sü- resini kısa tutarak, nişan ve düğün bir arada (ki- duşin) yapılmaktadır. Nişanda yüzük takma işlemi yapılır. Sonra ketuba denilen evlilik kontratı iki şahitle birlikte imzalanır ve genelde yüksek sesle okunur. Ketuba aile sicilini oluşturan önemli bel-
gedir. Ketubanın zayii halinde yeniden bir akit düzenlenmek mecburidir. İsrail’de ketubanın bir nüshası hahamlıkta saklanır. Evliliğin dini belgesi ketubadır. Yahudilerin yaşadıkları ülkele- rin kendi medeni kanunlarında geçen evlilik kurallarına göre nikâh kıyılması gerekmektedir. Bu ülkelerde hukuken evliliğin geçerli olması için kanunların ön gördüğü nikâh işleminin yapılması gerekmektedir. Tö- ren sonunda gelin ve damadın anneleri tarafından cam veya porselen tabak kırılır. Yahudi- lerin evlilik ve düğün törenleri önemlidir. Dini kurallara göre yapılmayan bir evlilik Yahudi- likte dinen geçerli değildir.
BOZULAN AİLE HAYATI
Aile hayatının mutlu ve dertsiz olduğu bir ülke bulmak mümkün değildir. Aile hayatının bozuk ve hastalıklı olduğu toplumlarda problemi çöze- cek girişimlerin yetersiz kaldığı görülmektedir. Aile hayatını kuran ve çalıştıran insandır. Her in- sanda hatalı davranma ihtimali her zaman vardır. Problemsiz bir dünya henüz bulunmamıştır. İnsan ömrü mutluluğu arama mücadelesi ile geçmekte- dir. Çağımızda yeni kurulan aile tiplerinde gele- neklerin, dini inançların, genel ahlakın vb. kural- ların işlemediği, sosyal sistemlerin gereği olarak daha hürriyetçi ölçülerin geliştiği görülmektedir. Tarihi kaynakların incelenmesi göstermiştir ki, Hıristiyanlık ve Yahudilik’te aile hayatı toplumun beklentilerine yeterli ve tutarlı bir kaynak olma- mıştır. Bunun sonucu olarak batı dünyasında ay- dınlanma çağı diye ifade edilen Rönesans ve re-
Yahudi soyundan olmayanlar Yahudi inancına göre bu milletten sayılmıyor. Yahudi dinini kabul ederek Yahudi gibi yaşayanlar Yahudi olamıyorlar. Kabul edilen dini inanış ne olursa olsun, Yahudi olmak için bir Yahudi soyundan olmak gerekiyor.
/ Siyaset / 1323 33

form hareketleri ile aile hayatı da yeniden gözden geçirilmiştir. Hürriyetçi ve yerelci anlayışlara göre hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bu hürriyetçi anlayışın sonucunda evlilik dışı ilişkiler, partner yaşam ilişkileri, geç evlilikler aile hayatının bozul- duğunu gösteren kurumlaşmalardır. Aile mese- lelerini çözemeyen batılı sistemlerde, evlilik dışı doğumlar, çok sayıdaki boşanmalar, zinalar, gayri ahlaki ilişkiler sosyal hayatın kalesi olan aile ha- yatını yıkmaktadır. Aile hayatını kuran sosyal sis- temler ile heretik arayışlar, biraz Hıristiyan olmak, biraz Yahudi olmak, biraz da Müslüman olmak çözüm değildir. Bundan çıkacak sonuç; sağlıksız ve parçalanmış bir toplumdur. Sosyal düzenlemeler ile dini kurallar arasında meydana gelen çatışma ortamında her iki kurala bağlı bir hayat kurulmaya çalışılmaktadır.
Müslüman aile Hıristiyan’ın bayramını kutluyor. Yahudiler zaten yaşadıkları Diaspora hayatında diğer dinlerin kutsal günlerinde de etkinlikte bu- lunmaktadırlar. Yıllardır Amerikan eğitiminde bu dinlerarasılık (interfaith) ve ailelerarasılık (inter- family) eğitim de uygulanmaktadır. Din adamları ve eğitimcilerin Washington DC’de ders verdiği kürsünün adı (Interfaith Families Project of Gre- ater Washington)dur. Bu kür-
süde Hıristiyan ve Yahudilerin karşılaştırmalı ortak eğitimi uygulanmaktadır. Bu uygulama dindar toplum olma ülküsünü ortadan kaldırmaktadır. Daha çok ateizme yönelen ilişkileri körüklemektedir.
Yahudi soyundan olmayanlar
Yahudi inancına göre bu millet-
ten sayılmıyor. Yahudi dinini ka-
bul ederek Yahudi gibi yaşayan-
lar Yahudi olamıyorlar. Kabul
edilen dini inanış ne olursa olsun, Yahudi olmak için bir Yahudi soyundan olmak gerekiyor. Yahudi dininin tatbik edilmediği ülkelerde yaşayan Yahu- dilere Diaspora yaşamı denilmektedir.
1 Temmuz 2019 da İsrail parlamentosunda ko- nuşan Eğitim Bakanı Rafi Peretz Diasporadaki, özellikle ABD’deki Yahudilerin başka soylarla yaptıkları evlilikler nedeni ile asimilasyona uğra- yan Yahudilerin son 70 yılda 6 milyon olduğunu söylemiştir. Yahudi soyunun asimilasyonu olarak değerlendirilen yanlış evlilikleri ikinici Holokost (Nazilerin yaptığı katliam) olarak nitelendirmek- tedir. İsrail Din İşleri Bakanlığı da yayınladığı bil- dirilerde; ABD’de yaşayan Yahudilerin % 66’sının, Avrupa’da yaşayan Yahudilerin % 80’inin Yahudi olmayanlarla evlendiklerini ve asimilasyona uğra- dıklarını ifade etmiştir. Hitlerin yaptığı Holokost’ta 3 milyon erkek, 2 milyon kadın ve 1 milyon çocuk olmak üzere 6 milyon Yahudi’nin katledildiği soy
kırım olayı yaşanmıştır.
YAHUDİLİKTE BOŞANMA
Yahudiliğin Tevrat hukuku dünyada sadece İsra- il’de uygulanmaktadır. Talmut kanunlarında aile hukuku hükümlerine göre kadın ve erkek ilişki- lerinde eşitlik yoktur. Boşanmış bir kadının ko- casından boşanma belgesi (get) alması gerekiyor. Boşamış koca get belgesini vermediği zaman dul kadın (aguna) başkasıyla evlenemez. Evlenmesi yasaklanmış kadına aguna denir. Boşamış kocanın get belgesi vermediği durumlarda, kadın zincirlen- miş ve yalnızlığa mahkûm edilmiş (aguna) oluyor. Get belgesine sahip olmayan bir kadın başkası ile evlenirse Yahudi inancına göre zina yapmış olmak- tadır. Bu nedenle yüzlerce dindar Yahudi kadınla- rı boşanma zincirine mahkûm edilmiştir. İsrail mahkemelerinden boşanmış erkeklerin get belge- si vermesi konusunda karar vermemesi halinde yaptırım uygulanmaktadır. Get belgesinde “bütün erkeklere müsaitsin” yazdığından aguna kadının evlenmesi serbest bırakılmış olur. Mahkeme kara- rını uygulamayan erkeklere yaptırımlar arasında, banka hesaplarına el konulması, kredi kartlarının iptal edilmesi, ehliyetine el konulması, para cezası
ve hapis cezaları uygulanabil- mektedir. İsrail mahkemeleri- nin kararları İsrail dışında bu- lunanlara uygulanma imkânı vermediğinden, get belgesi ver- meyen erkekler yurt dışında ya- şamayı tercih etmektedirler. Bu- nun sonucu olarak İsrail dışında binlerce dul tutsak yaşamlarına devam etmektedirler.
İsrail’de evlenemeyecek kişile- rin listesi hahamlık kayıtlarında toplanmaktadır. 2017 yılı kayıt-
larına göre 6.878 İsrail Yahudi kadınları kara listeye alınmış ve evlenemiyorlar. İsrail’de evlenecek Ya- hudilerin hahamlıktan izin almaları gerekmekte- dir. Boşadığı bir kadının bir başkasıyla evlenmesi halinde, boşamış kişinin onunla tekrar evlenmesi yasaklanmıştır. Yahudi hukuku, halakhah Yahudi- lerin, Yahudi soyundan olmayanlarla evlenmesini yasaklamıştır. Halakhah’a göre Yahudi olmayan- larla evlenmek bir hayvanla ilişki kurma ile eşde- ğer kabul edilir.
YAHUDİ SOYLULUĞU VE EVLENME
Yahudilerin aile hayatı incelenirken İsrail’de ve İsrail dışında yaşayanlar olarak tasnif edilmelidir. İsrail yaşamında dini kuralara dayalı bir hayat ya- şanırken, diğer ülkelerde diaspora yaşamındaki uygulamalarda farklılıklar vardır. İsrail’de evlilik işlemleri dini esaslara göre düzenlenirken, dias- porada yaşanılan ülkenin yasa ve kurallarına göre yapılmaktadır. Ancak diaspora hayatında yasalar
/ Siyaset / 1323 34
Aile hayatının bozuk ve hastalıklı olduğu toplumlarda problemi çözecek girişimlerin yetersiz kaldığı görülmektedir. Aile hayatını kuran ve çalıştıran insandır.

dışında dini kuralların da tatbik edildiği görül- mektedir. Bekârlık Yahudi toplumunda övülen, takdir edilen bir davranış değildir. Evlenmemek Yahudilikte büyük günahtır.
Yahudi hayatında aile yapısını ve evlilik kuralla- rını yansıtan en önemli belge ketuba (mehir, evlilik sözleşmesi)dir. Yahudilikte ketubasız evlilik, zina fiili ile eş tutulmuştur. Yahudi evliliklerinde Tal- mut dönemi olarak adlandırılan MÖ’ki dönemler ile dinin yeniden yorumlanmasını yapan Rabbile- rin görüşlerine göre düzenlenen çağdaş dönemler olarak bazı farklılıklar görülmektedir. Rabbani Ya- hudiliğin çıkış tarihi MS 70 ile 640 tarihleri arasın- da gelişmiştir.
Yahudi evliliklerinin kuralları Talmut kitabında anlatılmıştır. Yahudi kavminin dini kurallara göre evlenmeleri dinin temeli olarak kabul edilmekte- dir. Hahamın onaylamadığı evlilik geçersiz ve zina sayılmıştır. Yahudi neslinin korunması ve çoğal- ması için evlenme merasimlerine önem verilmiştir. Irkın korunması ancak Talmut esaslarına göre ev- lilikle mümkündür. Yahudi soyundan olmayanlar Musevi dinini kabul etmiş ve uygulamış olsa da Ya- hudi olamazlar. Yahudi soyluluğu için en azından anne tarafının Yahudi soyundan olması gerekir. Bu nedenle Yahudiler diğer dinlere mensup olanlara kız vermezler. Yabancılarla evlenenler Yahudiliğe ihanet etmiş olacaklarından ölüm cezası verilebil- mektedir. Tarihi kaynaklara göre, evlilik nedeni ile öldürülen insanlar olmuştur. Hz. Yakup’un kızı Dina, Hivi Kabilesinin reisi Hamor’un oğlu Şekem ile ilişki kurarak evlenmek istemeleri karşısında, Şekem’in İsrail oğullarından olmamasından dola- yı evlenmesine izin verilmeyip öldürüldüğü Tev- rat’ın Tekvin bölümünde anlatılmaktadır.
Yabancılarla evlilik kurulmaması konusu, Kutsal kitabın Tesniye bölümünde anlatılmıştır: “Onlar- la hısımlık etmeyeceksin, kızını onların oğluna vermeyeceksin, onların kızını da oğluna alma- yacaksın. Çünkü o, senin oğlunu benim ardımca yürümekten saptıracak ve başka ilahlara kulluk
edecekler ve Rabb’ın öfkesi size karşı alevlenecek ve çabucak yok edecek.
(Tesniye:1-6)
“Rabbımıza hainlik etmek için ecnebi kadınlar al- makla, bütün bu büyük kötülüğü yaptığınıza yüz verelim mi?”
“Çünkü kendilerine ve oğullarına onların (Yahudi olmayanların) kızlarından aldılar ve mukaddes kavmin zürriyeti memleketlerin kavimleri ile ka- rıştı. Ve kızlarınızı onların oğullarına vermeyin ki ve onların kızlarını oğullarınıza almayın ki, ve onların selametini hiç aramayın ki, kuvvet bula- sınız.”
(Tevrat Nehemya Kısım: 9 – 13 )
Yahudi toplumunun milliyetçiliği, ırkçılığı ve aşırı dindarlığı; katı kuralları olan dini inanca da- yanmaktadır. Yahudi milleti ile tanrı arasında ahit yapıldığı ve İsrailoğullarının kutsandığı, Tanah’ta anlatılmaktadır. Yahudilik din anlayışı; tanrıya bağlılık ile ahide sadakattir. Tanrı “seçilmiş millet” olan İsrail oğulları ile ahit/anlaşma yaparak bazı bölgeleri de onlara yurt olarak vermiştir. Kutsanan Yahudi milletinin dünyaya hâkim olmak için ço- ğalması, her Yahudi’nin evlenmesi; dinin emridir (mitsva). Seçilmişlik, Hz. Âdem’den başlar. Nuh tufanından sonra insanlar yeniden çoğalmıştır. Nuh’a ilham edilen üstünlük, ondan sonra oğlu Sam’a ve Eber’e intikal etmiştir. Eber Hz. İbra- him’in dedesidir. Seçilmişlik Eber’den İbrahim’e ve sonra oğlu İshak’a geçmiştir. Nihayet Yakup’a ve İsrail’e intikal eden seçilmişlik Musa’nın önder- liği ile Mısır’dan çıkan İsrailoğulları Sina dağına vardıklarında Tanrı, Musa ile bir ahit yapmıştır. Yahudi inancına göre; bu ahitle İsrail oğulları sa- dece İsrail tanrısına itaat ederek Tora kanunlarına uymakla yükümlü kılınmışlardır. Bu suretle bütün milletlerden üstün bir ırk olmaları nedeni ile yer- yüzünde bolluk, zenginlik, bereket ve zafer içinde olacakları vaat edilmiştir.
(Devam edecek)
/ Siyaset / 1323 35

Haber Editörü : Tüm Yazıları
Hacı Ali ÖZDEMİR
Yorum Yaz