Yenileniyor
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
%0.61
BIST 1,213
%-0.03
Dolar 7.88
%0.44
Euro 9.32
%0.26
Altın 483.55
REKLAM

İŞGALİNİN 70. YILINDA DOĞU TÜRKİSTAN’IN GEÇMİŞİ VE BUGÜNÜ

23 defa okundu kategorisinde, 30 Eyl 2019 - 16:49 tarihinde yayınlandı

İŞGALİNİN 70. YILINDA DOĞU TÜRKİSTAN’IN GEÇMİŞİ VE BUGÜNÜ

DİLEK YILMAZ
TÜRKLÜK BİLİMCİ (TÜRKOLOG)

Ata yurdumuz Doğu Türkistan’ın Çinliler tarafından işgal edilişinin üzerinden 70 yıl geçti. 1 Ekim 1949 yılından beri Doğu Türkistan Türkleri öz yurdunda tutsak ediliyor, sindiriliyor, öldürülüyor. Türkiye’de yaşayan Doğu Türkistan Türkleri 1 Ekim günü İstanbul Çin Konsolosluğu önünde Çin’i protesto edecekler. Yine dünyanın çeşitli ülkelerinde yaşayan Doğu Türkistanlılar işgali protesto edecek ve Doğu Türkistan’daki toplama kamplarının kapatılmasını isteyecekler.

Doğu Türkistan toprakları bugün işgal altında olsa da tarihi süreç içerisinde önceleri Hunların, Göktürklerin, Uygurların hakimiyetinde, sonra Karahanlıların, Karahıtayların, Moğolların ve Çağatay Hanlığının içinde yer almıştır.
Çin kaynaklarında Uygurların Asya Hunlarından indikleri bildirilir . Tarihçilerin tezlerine göre Asya Hunlarının, Göktürklerin ve Uygurların anayurdu Selenge-Orhun kıyıları ile Altay-Tanrı Dağları çevresidir . Bu demektir ki bugünkü Doğu Türkistan Türklerin en eski anayurdudur.

Türkleri savaşarak dize getiremeyeceklerini anlayan Çinliler tarih boyunca siyasi politikalarla, entrika ve hilelerle Türkleri yenmeye çalışmışlardır. Bu siyasetin ilkeleri başlıca şunlardır: Türklerin akıllarını çelecek kadın, mal ve yiyecekler esirgenmeden verilecek. Sonra onlar Çin’in yemeklerine alıştırılarak ağızlarının tadı bozulacak. Genç Çinli kızların eşliğindeki müziklerle kulak zevkleri ve diğer gelenekleri tahrip edilecek. Sosyal yapıyı çökertmek için başta Türk beylerine Çinli köleler verilip, Çin’de yerleşme olanağı sağlanacak. Çeşitli nedenlerle Türk yurdundan kaçanlara kucak açılıp, bunlar armağanlara boğulacak .

Çinliler bu siyaseti daha sonra Göktürklere, Uygurlara da uygulayacaklardır. Ayrıca Türk boyları arasında kimi toplulukları destekleyip toplulukları birbirine düşürmek de Çin siyasetinin bir parçasıdır.

Çeşitli etkenlerle yıkılan Büyük Hun Devleti’nin 5. yüzyılın ikinci yarısına kadar varlıklarını sürdürdüklerini biliyoruz. Elbette ki Hunlar birdenbire tarih sahnesinden silinmediler. Göktürkler ve sonrasında Uygur Türkleri Hunların bakiyeleri olarak karşımıza çıkıyor.
Ahmet Bican Ercilasun’a göre 8. yüzyılda Göktürkler Orhun ırmağı boylarında otururken, Uygurlar da Selenge boylarında yaşıyorlardı. Kuruluşundan yedi yıl sonra Göktürk Devleti bütün Orta Asya’yı kaplayacak kadar güçlü duruma gelmiştir. I. Göktürk Devleti daha başlangıçta Tufan bölgesini kendine bağlamıştı. 582’de kurulan Batı Göktürk Devleti’nin kağanı Tardu Kağan kızını Turfan bölgesinin yerel bir yöneticisi ile evlendirdi. 639 yılında Çin egemenliğine girinceye kadar bölge Türklerin elindeydi.

630 yılında Doğu Göktürk Kağanlığı Çin’in egemenliğine girmiştir. Bu devirde günümüz Doğu Türkistan sınırları içerisindeki Turfan taht mücadelesi yapan Batı Göktürk beylerinin sığınma yeri olmuştur. 751 yılında Talas Savaşı’nın ardından Çinliler Doğu Türkistan’dan uzaklaştırılacak, 745 yılında kurulan Büyük Uygur Kağanlığı Turfan’ı da egemenliği altına alacaktı .

Ayrıca belirtmek gerekir ki günümüz Doğu Türkistan toprakları içerisindeki İpek Yolu’na o çağlarda Göktürkler de büyük önem vermiş, ele geçirmeye çalışmışlardır.
Yine Hunlar gibi Çinliler’in hilelerine kanmaları, öz yurtları Ötüken’den ayrılmaları, Çinliler gibi yaşamaya başlamaları ve Türklerin kendi içinde birbirine düşmeleri Göktürklerin yıkılmalarına yol açtı.

Göktürk Devleti’nin yıkılmasıyla iyice güçlenen Uygurlar Dokuz Oğuz boyunu da kendilerine katarak On Uygur adını almışlar ve 745 yılında Ötüken’de devlet kurmuşlardır. Uygur kağanı Moyen Çor çağında Orhun-Ötüken bölgesinde yaşayan konar göçer Türkler denetim altına alındı. 751 Talas Savaşı’nda Çin ordusunun bozguna uğramasıyla Tarım Havzası yani bugünkü Doğu Türkistan toprakları tamamen boşaltılmış, bu durum Uygur Türklerinin bölgeye yeniden yayılmasına ortam hazırlamıştı.

Doğu Türkistan tarihinde 1678-1755 arası döneme Hocalar Devri denir. Kargaşalarla geçen bu devrin sonuna doğru Kalmuk istilası olur. Bütün bu karışıklıklar Çinlilerin işine gelir ve 1759’da Kaşgar ve civarını işgal ederler. Yakub Han 1868’de Turfan’ı ele geçirmeyi başarır. Osmanlı Devleti’nden bir elçi aracılığıyla yardım istenir. Osmanlı Devleti yardım gönderir, bu yardımın sonucu olarak hutbe Sultan Abdulaziz adına okutulmaya başlanır. Yakub Han’ın ölümünden sonra yine çekişmeler yaşanır ve Çinliler 1877’de bütün Doğu Türkistan’ı işgal ederler. 1882’de Doğu Türkistan’ın adını Xin-Jiang (yeni ele geçirilmiş toprak) olarak değiştirirler.

Çin’in Doğu Türkistan’a yerleşmesinden sonra baskı ve yıldırmalar başladı. 1932’de bir ayaklanma başlatılır ve 12 Kasım 1933’te Kaşgar’da Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti ilan edilir. Ancak 1937’de Sovyetler Birliği bu cumhuriyete son verir. Yine 12 Kasım 1944’te Doğu Türkistan Cumhuriyeti kurulur. Ancak bu devlet de Sovyetler Birliği’nin baskısıyla Xin-Jiang eyalet hükümeti ile birleştirilir.
Bugün Çin Doğu Türkistan’ı adeta üstü açık cezaevi haline getirmiştir. Toplama kamplarında 3 milyona yakın Türk olduğu söylenmektedir. Türk ailelerinin evlerine Çinliler yerleştirilmekte, Türk kızları istekleri dışında Çin’de çalıştırılmakta, Çinlilerle evlendirilmektedir. Türk çocukları kaçırılıp organ mafyalarınca öldürülmektedir. Kısacası Doğu Türkistan’da her türlü hak ve hukuk ayaklar altına alınmaktadır.

Doğu Türkistan 1949 yılında tamamen Çinliler tarafından işgal edilmiştir ve 70 yıldır fiili işgal ve sistematik asimilasyon politikasıyla karşı karşıyadır.

Haber Editörü : Tüm Yazıları
Dilek YILMAZ
Yorum Yaz